De vacature illusie

De Grote Vacature-Illusionist: Waarom de jeugd niet lui is, maar de arbeidsmarkt wel verpest

Je hoort het de laatste tijd aan de lopende band in de media: “Bedrijven kunnen geen personeel vinden!”, “Er zijn vacatures te over!” En natuurlijk de klassieker: “De jeugd van tegenwoordig is lui, ze willen niet meer werken en zitten alleen maar op hun telefoon.” Er wordt zelfs gesuggereerd dat je met deze generatie 'de oorlog niet kunt winnen'. Nu geloof ik persoonlijk dat de meeste oorlogen bewust worden gecreëerd, dus je moet je überhaupt afvragen of je wel wilt meevechten in een strijd die de jouwe niet is. Maar los daarvan: klopt dat beeld van die luie jeugd eigenlijk wel?

Toen mijn zestienjarige zoon zocht naar een flexibele bijbaan om zijn topsportdromen te financieren, besloot ik samen met hem de vacaturemarkt in te duiken. Wat we aantroffen? Een online wereld vol gebakken lucht.

De online poule-ellende en de offline doodlopende weg

Op de grotere vacatureplatforms – ik zal geen namen noemen – struikel je over de nep-vacatures of functies die al maanden (soms zelfs al langer dan een jaar!) zijn vervuld. Grote uitzendorganisaties blinken uit in het online aanbieden van banen die simpelweg niet bestaan. Je solliciteert vol goede moed, maar blijkt direct in een 'poule' te worden gedropt. “We bellen je als er ooit iets vrijkomt.” Kortom: het is veelal bagger. Zelf solliciteerde ik destijds naar een functie als koerier om auto-onderdelen rond te brengen. Mijn status staat inmiddels sinds december 2025 onveranderd op 'in behandeling'.

Dan denk je: we laten die digitale schijnwereld voor wat het is en lopen ouderwets ergens naar binnen. Een winkel of een supermarkt. Maar de offline wereld is geen haar beter. Er hangen stickers op de deurenmet kreten als: “Word onze nieuwe collega, informeer binnen bij de filiaalmanager!” Maar sta je eenmaal oog in oog met die manager, dan is het antwoord: “Je moet even online een formulier invullen, dan nemen we contact op als er plek is.” Van de offline wereld word je zo weer de digitale trechter in geduwd.

'Wat is je motivatie om vak 27 te vullen?'

Als je dan eindelijk op gesprek mag komen, tref je managers die doen alsof je voor een absolute wereldbaan komt solliciteren. Met een strak gezicht vragen ze: “Wat is je motivatie om te solliciteren naar de functie van vakkenvuller?” Als je dan eerlijk antwoordt: “Nou, ik wil gewoon wat zakgeld bijverdienen” – wat letterlijk de enige reden is waarom iemand een bijbaan zoekt – kijken ze je aan alsof je vloekt in de kerk. Wat willen ze horen dan? Dat het je levensdoel is om de beste te worden in het spiegelen van gangpad 3? Dat je droomt van vak 27? Of dat het je geweldig lijkt om jezelf zeven dagen per week 24 uur per dag stand-by te houden voor een minimumsalaris?

Mijn zoon heeft inmiddels een manager meegemaakt die volledig kortsluiting kreeg door het feit dat hij zich ontwikkelt zonder traditionele schoolgang. Wij zijn namelijk van die richtingbezwaarde ouders – nog zo'n groep die in de media momenteel compleet wordt afgebrand. Omdat die manager zijn standaard, van hogerhand opgelegde protocollijstje niet kon afvinken, werd mijn zoon afgescheept met: “Ik bel vanmiddag om te laten weten of de keuze op jou is gevallen.” Je raadt het al: hij heeft nooit meer iets gehoord.

Gekneed voor de bullshitbanen?

Mensen willen diep van binnen namelijk gewoon iets doen waar ze plezier in hebben, iets waar ze goed in zijn en waar hun talent ligt. Maar op scholen 'moeten' jongeren al zoveel dingen die totaal niet leuk zijn. Soms vraag ik me oprecht af of dat stiekem niet gewoon het hele doel is van het huidige schoolsysteem: je op jonge leeftijd alvast zo verveeld en murw kneden dat je later naadloos mee kan draaien in de wereld van de corporate bullshitbanen, zonder nog kritische vragen te stellen.

Als jongeren echt even aan het werk willen om wat geld te verdienen, dan willen en kunnen ze dat namelijk best! Ze zijn niet te beroerd om de handen uit de mouwen te steken. Maar dan moet de boel wel eerlijk omschreven worden, zonder glanzende sprookjes.

126 kilo waanzin

Inmiddels hebben we het heft maar in eigen handen genomen. Ik heb een folderwijk genomen die ik samen met mijn zoon loop, en ik geef hem het geld voor zijn hulp. We maken er samen het beste van, maar ook dit werk is eigenlijk buiten alle proporties. Een lading van 126 kilo aan folders voor één enkele wijk is geen uitzondering. Het past voor geen meter in onze zelfgekochte bolderkar, waardoor we keer op keer naar huis moeten lopen om opnieuw te 'laden'. We zijn gerust 4 tot 5 uur bezig voor een schamele vergoeding van zo'n 22 euro. Het enige voordeel is dat het flexibel is, maar verder is dit soort werk natuurlijk volstrekt bezopen.

Terug naar de realiteit

Het is mij al lang duidelijk: de jonge generatie is absoluut niet lui. Ze weigeren simpelweg te trappen in de zogenaamde 'topbanen' die in werkelijkheid hondenbanen zijn.

Het roer moet om. Vacatureteksten moeten gewoon weer terug naar hoe het vroeger was. Ooit was het hip en trendy om een schoonmaakster te hernoemen naar 'interieurverzorgster', maar iedereen kent die mooie praatjes inmiddels wel. De baan blijft gewoon schoonmaken, niks meer en niks minder. Maak het niet mooier dan het is. Er is geen enkele jongere die als kind ervan droomde om later 'als hij groot is' de wc van een vreemde te boenen, of vastgekoekte kauwgom met een stanleymesje uit bussen te schrapen.

Zet gewoon weer in de vacature hoe het écht is. Wees eerlijk:

“Dit is een schoonmaakbaan. Het is niet het leukste werk en dat weten we, maar we proberen er samen met jou het beste van te maken. Daarom betalen we netjes en hebben we een aantal écht leuke extra arbeidsvoorwaarden voor je, zoals dit, dat.”

Als je dat opschrijft, ben je tenminste eerlijk. En is dat niet precies waar elk mens behoefte aan heeft? Gewoon een eerlijke omgeving, zonder corporate bullshit, met mensen die er samen het beste van willen maken.

Ondersteun mijn werk via: https://www.paypal.com/biz/profile/copykraaij